Protocol baneri'r Senedd

Dyma ddibenion y protocol hwn:

• amlinellu'r trefniadau arferol ar gyfer arddangos baneri;
• egluro’r drefn briodol petai cais i chwifio baner neu faneri gwadd penodol yn dod i law;
• egluro’r drefn ar gyfer hanner-gostwng baneri.

Mae gan y Senedd:

• bedwar polyn baner rhwng y Senedd ac adeilad y Pierhead ym Mae Caerdydd;
• pedwar polyn baner y tu allan i Dŷ Hywel ym Mae Caerdydd.

Mae’r baneri canlynol yn chwifio bob dydd oni bai bod trefniadau eraill wedi'u cytuno yn unol â'n protocol:

• y Ddraig Goch x 2;
• Baner yr Undeb;
• baner Senedd Cymru, neu faner wadd.

Mae yna rai trefniadau sefydledig ar gyfer amrywio’r baneri sy'n cael eu harddangos yn y Senedd.  Amlinellir y rhain isod:

Diwrnodau blynyddol

Sefydlwyd cynsail gan y Senedd ar gyfer chwifio baneri penodol ar ddiwrnodau adnabyddedig blynyddol. Oni bai bod amgylchiadau eithriadol, bydd y dyddiadau hyn yn parhau i gael eu cydnabod trwy’r protocol baneri.  Mae Atodiad A yn nodi’r dyddiadau hyn.

Ymweliadau swyddogol

Sefydlwyd cynsail hefyd ar gyfer chwifio baneri penodol pan fydd y Senedd yn croesawu ymwelwyr penodol, gan gynnwys:

• Teulu Brenhinol Prydain;
• dirprwyaethau Seneddol dan arweiniad Llefarydd/Llywydd y Senedd honno;
• penaethiaid gwladwriaethau a llywodraethau.  

Mae’r baneri sydd i'w harddangos yn ystod ymweliadau swyddogol wedi’u nodi yn Atodiad B.

Mae gan y Swyddfa Breifat gymeradwyaeth y Llywydd i awdurdodi chwifio baneri ar gyfer diwrnodau blynyddol ac ymweliadau swyddogol.  

Amgylchiadau eraill

Yn ôl disgresiwn y Llywydd, gellir arddangos baneri ar wahân i’r rheini a nodir yn Atodiad A.  

Ar adegau o arwyddocâd cenedlaethol neu farwolaeth, yn ôl disgresiwn y Llywydd, gellir hanner gostwng baneri ar y diwrnod y cyhoeddir y farwolaeth, a/neu ar y diwrnod y mynegir y cyfnod o dawelwch neu gydymdeimlad yn y Cyfarfod Llawn a/neu ar ddiwrnod yr angladd. Gall amgylchiadau o’r fath gynnwys y canlynol, heb fod yn gyfyngedig iddynt:

• Marwolaeth Aelod presennol o’r Senedd, neu Aelod sydd wedi ymddeol;
• marwolaeth uwch-wleidydd nodedig cyfredol neu un sydd wedi ymddeol; neu
• amgylchiadau eithriadol sy’n arbennig i Gymru.

Gellir caniatáu hanner gostwng baneri ar nifer o ddiwrnodau yn olynol yn ôl disgresiwn y Llywydd. 

Ar adegau o alaru cenedlaethol, bydd baneri fel arfer yn cael eu hanner gostwng o ddiwrnod y farwolaeth tan fachlud haul ar ddiwrnod yr angladd. Dylid ystyried gwirio a yw’n gyson ag adrannau Gwasanaeth Sifil y DU a seneddau datganoledig y DU, er mwyn lliniaru risgiau i enw da.

Ar adegau o arwyddocâd cenedlaethol neu farwolaeth, gall y Llywydd alw am gyfnod o dawelwch yn y Cyfarfod Llawn cyntaf ar ôl y digwyddiad, a gall wahodd teyrngedau a chydymdeimlad gan bartïon perthnasol yn ôl yr angen.  O dan amgylchiadau o’r fath, gellir hanner gostwng pob un o faneri’r Senedd fel yr amlinellwyd uchod.

Rhoddir ystyriaeth o ran digwyddiadau rhyngwladol yn ôl disgresiwn y Llywydd. Gallai hyn olygu marwolaeth pennaeth gwladwriaeth dramor.

Dylai baneri sydd wedi’u hanner-gostwng fod ddwy ran o dair i fyny'r polyn, gydag o leiaf uchder y faner rhwng brig y faner a brig y polyn.

Ar achlysuron o ddathlu llwyddiant nodedig Cymru a/neu lle defnyddir y Senedd fel canolbwynt digwyddiad o arwyddocâd cenedlaethol, gall y Llywydd ofyn am wyro oddi wrth gyfluniad arferol y baneri. 

Dylid cyfeirio ymholiadau am faneri a ddangosir yn y Senedd at cysylltu@senedd.cymru. Ymdrinnir â phob ymholiad a chais yn unol â’r protocol hwn. Bydd pob penderfyniad ynghylch chwifio baneri, oni nodir yn wahanol yn y protocol hwn, yn cael ei wneud gan y Llywydd.  

Bydd baneri gwadd yn disodli baner y Senedd ei hun ar y prif bolion baner, er mai'r Llywydd sydd â’r gair olaf ynghylch hyn.

Rhaid i unrhyw faneri nad ydynt yn stoc y Senedd gael eu darparu gan y sefydliad neu’r unigolyn sydd wedi gwneud y cais. Mae darparwr y faner yn gyfrifol am sicrhau ei bod yn cael ei rhoi i’r Senedd ymlaen llaw, a’i bod yn cael ei chasglu’n brydlon. Rhaid iddynt hefyd sicrhau bod y faner a ddarperir o safon, ansawdd a maint tebyg i’r rheini sydd fel arfer yn cael eu harddangos. Rhaid i bob baner a ddangosir gan y Senedd fod yn lân, mewn cyflwr da ac o ansawdd cyson ar draws yr ystad. Os nad yw’r baneri a ddarperir yn bodloni’r gofynion hyn, gellid penderfynu peidio â'u chwifio.

Yn dibynnu ar arwyddocâd unrhyw fater penodol, gall digwyddiad neu drychineb cenedlaethol neu ryngwladol (y tu hwnt i alaru cenedlaethol neu ryngwladol) ofyn am arwyddion pellach o barch gan y Senedd.

Atodiad A – Dyddiau Blynyddol

Atodiad B – Ymweliadau Swyddogol