1. Cyflwyniad
Mae Comisiwn y Senedd wedi ymrwymo i ddarparu amgylchedd diogel, parchus a chynhwysol i bawb. Mae'r ddogfen hon yn nodi'r safonau ymddygiad a ddisgwylir gan aelodau o'r cyhoedd wrth ryngweithio â staff Comisiwn y Senedd.
Rydym yn croesawu ymgysylltiad gan aelodau o'r cyhoedd ac yn anelu at drin pawb yn deg, yn gwrtais ac yn barchus. Yn unol â hynny, gofynnwn i bawb sy'n cysylltu â'r Senedd neu'n ymweld â hi ymddwyn yn barchus tuag at staff ac eraill. Mae'r disgwyliadau hyn yn berthnasol i bob math o ymgysylltiad, gan gynnwys wyneb yn wyneb, dros y ffôn, yn ysgrifenedig, ar-lein a thrwy’r cyfryngau cymdeithasol.
Mae'r Comisiwn yn ystyried unrhyw fath o ymddygiad annerbyniol yn erbyn ei staff yn ddifrifol a bydd yn cymryd camau yn unol â'r ddogfen hon.
Dylid darllen y ddogfen hon ar y cyd â thudalennau urddas a pharch y Senedd ar y rhyngrwyd a'r Cod Ymddygiad i Ymwelwyr (sy’n berthnasol i'r rhai sy'n dod i ystad y Senedd).
2. Beth rydym ni’n ei ddisgwyl
Wrth gysylltu â'r Senedd (dros y ffôn, e-bost, llythyr, ar-lein neu wyneb yn wyneb), disgwylir i chi wneud y canlynol:
- Trin staff ac eraill ag urddas a pharch.
- Cyfathrebu'n gwrtais, heb iaith sarhaus, ymosodol na bygythiol.
- Parchu ffiniau personol a dilyn cyfarwyddiadau rhesymol gan staff.
- Caniatáu amser rhesymol ar gyfer ymatebion ac ymgysylltu’n adeiladol.
- Defnyddio sianeli priodol ar gyfer gwneud ymholiadau a chyflwyno ceisiadau.
3. Ystyr ymddygiad annerbyniol yn ein barn ni
Mae ymddygiad annerbyniol yn golygu unrhyw ymddygiad sy’n effeithio’n andwyol ar urddas rhywun arall. Mae’n cynnwys yr holl ystod o ymddygiad nad yw’n ddymunol – hynny yw, ymddygiad nad yw’n cael ei annog na’i dderbyn gan y dioddefwr, ni waeth a fwriadwyd iddo beri tramgwydd, ac ni waeth a yw’n digwydd mwy nag unwaith neu a yw’n ddigwyddiad unigol.
Mae’n cynnwys, ymhlith pethau eraill:
- Iaith neu ymddygiad sarhaus, ymosodol neu fygythiol.
- Ymddygiad gwahaniaethol neu aflonyddgar o unrhyw fath.
- Sylwadau neu weithredoedd rhywiol, bygythiol neu amhriodol yn rhywiol.
- Cyswllt maleisus neu flinderus dro ar ôl tro.
- Difrod i eiddo neu fygythiadau o niwed.
Darperir rhagor o wybodaeth am yr hyn a olygir gan y rhain yn yr adran ‘rhagor o wybodaeth’ isod.
4. Beth sy'n digwydd os yw ymddygiad yn annerbyniol
Os yw ymddygiad yn annerbyniol, gallwn wneud y canlynol:
- Gofyn i'r ymddygiad ddod i ben.
- Dod â galwad ffôn neu ryngweithio i ben.
- Cyfyngu ar gyswllt pellach, neu sut y bydd y cyswllt hwn yn digwydd.
- Gweithredu cynllun cyfathrebu rheoledig / ei gwneud yn ofynnol i gyfathrebu gael ei wneud yn ysgrifenedig yn unig / rhoi’r gorau i gyfathrebu dros dro.
- Gwrthod mynediad i ystad y Senedd neu ofyn i'r unigolyn adael ystad y Senedd.
- Atal mynediad pellach i ystad y Senedd yn y tymor byr, canolig neu hirdymor.
- Cadw gwybodaeth sy'n ymwneud â rhyngweithiadau'r unigolyn â'r Senedd.
- Ymchwilio i ffeithiau'r sefyllfa.
- Cymryd unrhyw gamau pellach yn ôl yr amgylchiadau sy'n briodol.
- Mewn achosion difrifol, efallai y byddwn yn cynnwys y gwasanaethau diogelwch neu'r heddlu.
Wrth gyflawni eu dyletswyddau (ac yn unol â'u canllawiau gweithredol), efallai y bydd gofyn i staff Diogelwch wneud penderfyniadau unochrog ‘ar unwaith’ i ddelio â digwyddiadau neu achosion byw, a allai arwain at wrthod mynediad i bobl y bernir eu bod wedi gweithredu, neu sy'n gweithredu'n amhriodol, neu ofyn iddynt adael ystad y Senedd.
Bydd unrhyw gamau pellach sydd eu hangen y tu hwnt i gamau gweithredu 'ar unwaith' yn cael eu penderfynu gan y tîm Diogelwch, Gwasanaethau Cyfreithiol ac uwch reolwyr, gan ystyried natur y digwyddiad, yr amgylchiadau penodol y mae'n codi ynddynt, diogelwch unigolion eraill a'r hawl ddemocrataidd i ymgysylltu â'r Senedd fel Senedd Cymru. Bydd penderfyniadau ynghylch sut i ystyried digwyddiad yn cael eu gwneud fesul achos.
Bydd unrhyw gamau a gymerir yn gymesur, a’u diben yw amddiffyn staff, ymwelwyr ac uniondeb y Senedd.
Rhagor o wybodaeth
Os ydych chi'n ansicr ynglŷn â'r ffordd orau o gysylltu â'r Senedd neu os oes angen arweiniad arnoch chi ar wneud ymholiad, ewch i: www.senedd.cymru/cysylltwch-â-ni
Gallwch weld ein hysbysiad preifatrwydd yn https://senedd.cymru/cymorth/preifatrwydd/ a'n polisi cwynion yn: Gweithdrefn gwyno
Noder, er nad yw ymddygiad ymosodol, sarhaus ac amhriodol yn dderbyniol, fod gan y Comisiwn rwymedigaethau statudol ynghylch rhai mathau o geisiadau am wybodaeth, megis Rhyddid Gwybodaeth, Rheoliadau Gwybodaeth Amgylcheddol a Mynediad at Ddata gan y Testun (gan gynnwys yr hawl i beidio ag ymateb o dan rai amgylchiadau).
Rhagor o wybodaeth am fathau o ymddygiad annerbyniol
Ymddygiad gwahaniaethol
Gall ymddygiad sy’n effeithio’n andwyol ar urddas rhywun fod yn seiliedig ar oedran, rhyw, cyfeiriadedd rhywiol, hunaniaeth rhyw, statws priodasol neu bartneriaeth sifil (neu ddiffyg hynny), hil, lliw, cenedligrwydd, tarddiad ethnig, cysylltiad â lleiafrif, iaith, anabledd neu gyflwr meddygol, crefydd neu gred neu ddiffyg hynny, aelodaeth o undeb llafur neu ddiffyg hynny, amgylchiadau domestig, eiddo, genedigaeth neu nodwedd bersonol arall yr unigolyn. Pan fo hynny’n digwydd, bydd yr ymddygiad hwnnw'n amhriodol ac felly'n torri amodau'r polisi hwn.
Mewn llawer o achosion, bydd hefyd yn gyfystyr â gwahaniaethu neu aflonyddu anghyfreithlon yn groes i ddeddfwriaeth cydraddoldeb (sy’n amddiffyn llawer o’r nodweddion a restrir uchod yn gyfreithiol).
Gall un weithred o ymddygiad amhriodol yn seiliedig ar lawer o'r nodweddion a restrir fod yn gyfystyr â gwahaniaethu anghyfreithlon. Gall un weithred hefyd fod yn ddigon i fod yn gyfystyr ag aflonyddu yn groes i ddeddfwriaeth cydraddoldeb.
Aflonyddu rhywiol / ymddygiad rhywiol amhriodol
Mae math arbennig o ymddygiad amhriodol yn digwydd pan fydd rhywun yn ymgymryd ag ymddygiad digroeso o natur rywiol tuag at rywun arall. Mae’r math hwn o ymddygiad yn amhriodol ac yn groes i’r polisi, a gall hefyd fod yn gyfystyr â gwahaniaethu anghyfreithlon, aflonyddu rhywiol yn groes i ddeddfwriaeth Cydraddoldeb, neu droseddau o ymosodiad cyffredin neu ymosodiad rhywiol. Felly, gall arwain at ganlyniadau disgyblu, a/neu gall arwain at atebolrwydd sifil a throseddol.
Gall ymddygiad 'o natur rywiol' olygu ymddygiad ar lafar, ymddygiad nad yw ar lafar, neu ymddygiad corfforol, gan gynnwys, er enghraifft, awgrymiadau rhywiol annerbyniol, sefyll yn rhy agos, jôcs rhywiol, arddangos ffotograffau neu luniau pornograffig, gofyn am ffafrau rhywiol, gwneud penderfyniadau ar sail ffafrau rhywiol yn cael eu derbyn neu eu gwrthod, neu anfon negeseuon e-bost gyda deunydd o natur rywiol, yn ogystal â chyffwrdd a thrais a gymhellir yn rhywiol.
Trais a bygythiadau o drais
Mae ymddygiad annerbyniol yn cynnwys: twyll, difrod i ystad y Senedd neu i eiddo Comisiwn y Senedd; cam-drin geiriol; trais neu fygythiadau o drais, neu ymddygiad ymosodol. Mae bygythiadau i wneud unrhyw un o'r pethau a grybwyllir yn y frawddeg flaenorol hefyd yn ymddygiad annerbyniol.
Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) yn diffinio trais yn y gwaith fel unrhyw ddigwyddiad lle mae gweithiwr yn destun camdriniaeth, bygythiad, neu ymosodiad gan aelod o'r cyhoedd mewn amgylchiadau sy'n codi yn ystod ei gyflogaeth/chyflogaeth.
Gofynion blinderus neu faleisus
Er nad oes diffiniad cyfreithiol o'r termau 'maleisus' neu 'blinderus', maent yn gyffredinol yn cynnwys cyfathrebiadau sy'n sarhaus o ran tôn neu iaith, yn barhaus i'r pwynt o fod yn niwsans. Rhaid adrodd am gyfathrebiadau maleisus neu flinderus i reolwyr llinell yn yr un modd â phob ymddygiad annerbyniol arall. Bydd unrhyw gyfathrebu blinderus yn cael ei drin yn unol â'r ddeddfwriaeth gyfredol ar faterion o'r fath.
Gall aelodau’r cyhoedd hefyd wneud gofynion afresymol megis ceisio gormod o wybodaeth, drwy gael disgwyliadau amhriodol o’r gwasanaeth y maent yn disgwyl ei dderbyn neu drwy faint o gyswllt y maent yn ei wneud â’r Comisiwn. Mae enghreifftiau’n cynnwys mynnu ymatebion o fewn amserlen afresymol, galwadau ffôn neu ohebiaeth ysgrifenedig barhaus, newid cynnwys cwyn dro ar ôl tro neu godi pryderon nad ydynt yn gysylltiedig.
Diogelu data a rheoli gwybodaeth
Er mwyn cydymffurfio â'r ddeddfwriaeth Diogelu Data, rhaid i unrhyw ddata personol mewn adroddiadau am ddigwyddiadau neu unrhyw ddata personol arall a gedwir gan y Comisiwn am bobl a grybwyllir yn yr adroddiadau hynny fod yn gywir, yn ffeithiol ac yn ddi-emosiwn. Caiff cofnodion eu storio yn unol â'r amserlen cadw diogelwch a'r hysbysiad preifatrwydd ar gyfer ffurflen adrodd am ddigwyddiadau diogelwch.
Caiff ffurflenni adrodd am ddigwyddiadau diogelwch eu storio'n ddiogel ar weinyddion y Comisiwn. Dim ond gyda'r aelodau staff hynny sydd â rheswm yn ymwneud â busnes dros fod yn ymwybodol o'r wybodaeth sydd ynddynt y rhennir adroddiadau am ddigwyddiadau.
Er enghraifft, os yw aelod o staff wedi profi ymddygiad annerbyniol gan aelod o'r cyhoedd, fel derbyn cyfathrebiadau bygythiol neu sarhaus, efallai y bydd angen i'r Adran Ddiogelwch neu'r heddlu gael mynediad at ddata personol fel enwau neu fanylion cyswllt yr aelod o'r cyhoedd er mwyn atal cyswllt pellach.
Os yw staff eraill mewn perygl o brofi ymddygiad annerbyniol gan aelod o'r cyhoedd, fel gweithgaredd ymgysylltu hysbys sy'n digwydd, gellir eu hysbysu hefyd er eu diogelwch eu hunain.
Fodd bynnag, efallai na fydd gan dimau eraill yn y Comisiwn sy'n annhebygol o ddod i gysylltiad â'r aelod o'r cyhoedd fynediad at y wybodaeth yn yr adroddiad am ddigwyddiad.