Mae pawb yng Nghymru yn cael eu cynrychioli gan chwe Aelod o’r Senedd (AS). Mae'r dudalen hon yn esbonio sut mae'r system bleidleisio'n gweithio a sut mae’r seddi'n cael eu dyrannu.
Faint o Aelodau sy'n cynrychioli fy ardal?
Mae Cymru wedi'i rhannu'n 16 o ardaloedd pleidleisio, o’r enw etholaethau. Mae tua’r un nifer o bobl yn byw ym mhob un o’r ardaloedd hynny.
Mae gan bob etholaeth chwe ‘sedd’ yn y Senedd, ac felly, ar ôl etholiad, bydd gan bob etholaeth chwe Aelod, sy’n gwneud cyfanswm o 96 Aelod ledled Cymru.
Os bydd plaid yn ennill digon o bleidleisiau, bydd yn ennill un neu ragor o’r chwe sedd mewn etholaeth. Os bydd ymgeisydd annibynnol yn ennill digon o bleidleisiau, bydd yr ymgeisydd hwnnw hefyd yn ennill sedd.
Sut mae’r system bleidleisio'n gweithio mewn etholiad Senedd?
Yn etholiad y Senedd yn 2026, dechreuwyd defnyddio system bleidleisio newydd o’r enw ‘system rhestr gyfrannol gaeedig’ yng Nghymru.
O dan y system hon, mae nifer y seddi y mae plaid neu ymgeisydd annibynnol yn eu hennill yn cyfateb yn well i ganran y pleidleisiau y maen nhw’n eu cael.
Y broses bleidleisio
- Cyn yr etholiad, mae’r pleidiau’n llunio rhestr o hyd at wyth ymgeisydd, yn nhrefn blaenoriaeth, ar gyfer pob etholaeth. Gall ymgeiswyr annibynnol hefyd sefyll yn yr etholiad.
- Ar ddiwrnod yr etholiad, gall pawb sy’n 16 oed a throsodd fwrw un bleidlais dros y blaid neu'r ymgeisydd annibynnol y maen nhw ei eisiau i gynrychioli eu hetholaeth.
- Mae’r papur pleidleisio yn dangos rhestrau'r ymgeiswyr ar gyfer pob ardal, felly gallwch weld enwau’r bobl sy'n sefyll dros bob plaid, ynghyd ag unrhyw ymgeiswyr annibynnol.
Sut mae’r seddi'n cael eu dyrannu?
Ar ôl i'r pleidleisio ddod i ben, mae’r seddi’n cael eu dyrannu yn ôl cyfran y pleidleisiau a enillwyd gan bob plaid neu ymgeisydd annibynnol.
Er enghraifft:
- Os yw Plaid A yn cael 50% o'r pleidleisiau mewn etholaeth, mae'n debygol y bydd yn cael tair o'r chwe sedd.
- Os yw Plaid B yn cael 30%, mae'n debygol y bydd yn cael dwy o'r chwe sedd.
Mae’r union ffordd y mae’r seddi’n cael eu dyrannu’n cael ei chyfrifo gan ddefnyddio fformiwla D'Hondt.
Pan fydd plaid yn ennill mwy nag un sedd, mae’r ymgeiswyr yn cael eu hethol yn y drefn y maen nhw’n ymddangos ar restr y blaid. Er enghraifft, os yw plaid yn ennill tair sedd, mae’r tri ymgeisydd cyntaf ar ei rhestr yn dod yn Aelodau o’r Senedd.
Bydd ymgeiswyr annibynnol hefyd yn ennill seddi os oes ganddyn nhw ddigon o bleidleisiau.
I gael gwybod mwy am sut mae hyn yn gweithio, gweler Beth yw fformiwla D'Hondt?
Canlyniadau'r etholiad
Archwiliwch ganlyniadau etholiadau ac isetholiadau'r Senedd.
